Tuesday, September 22, 2020

Tuesday, September 22, 2020
स्वास्थ्य बच्चाहरूले खाएनन् खाना ? यो विधि अपनाउनुस् !

बच्चाहरूले खाएनन् खाना ? यो विधि अपनाउनुस् !

Published:

On: Nepal

नेपाल अनलाइन पत्रिका | काठमाडौं: आजकल मातापितालाई एउटै मात्र गुनासो रहन्छ । बच्चालाई भोकै लाग्दैन । केही खाइदिँदैन । खाना नखाएकाले ऊ कमजोर हुँदै गएको छ ।

बच्चाले नखाइदिनाले मातापिताले तनाव लिने गरेका छन् । अनि आवश्यकताअनुसार स्वस्थ आहार नपाउँदा बच्चाको शारीरिक र मानसिक विकास हुन पाउँदैन ।

भारतको जयपुरस्थित जेकेलोन अस्पतालमा बाल रोग विशेषज्ञ डा अशोक गुप्ताले यसको समाधान बताएका छन् ।

प्रायः बच्चाहरूलाई भोक लागेन भनेर औषधि दिइन्छ । औषधि खाउन्जेल भोक लाग्छ अनि औषधि छोडेपछि भोक पनि बन्द हुन्छ ।

बच्चालाई ब्रेकफास्ट दिने गर्नुपर्छ । हाम्रो शरीर रातभरि उपवास गर्छ । सुत्नु र उठ्नुका बीच सात घन्टाको ग्याप हुन्छ । यो रातभरिको उपवासलाई सही मेटाबोलिजमतर्फ लग्नुपर्छ । अनि यसका लागि ब्रेकफास्ट आवश्यक हुन्छ । ब्रेकफास्टबाट मेटाबोलिक प्रक्रिया सही तरिकाले सुचारु हुन्छ र बच्चालाई भोक लाग्न थाल्छ ।

बिहान ब्रेकफास्ट नगर्ने बच्चाको भोक कम हुन्छ । त्यसैले पहिले उनीहरूलाई अवश्यै खाजा खुवाउनुस् । यसले मेटाबोलिजम नियन्त्रणमा राख्छ र बच्चालाई भोक लाग्छ ।

बच्चालाई अलिअलि गरी खुवाउनुस् ।

अनि बच्चाले खाएन भनेर दूध त पिइहाल्छ भनी आवश्यकताभन्दा बढी दूध दिँदा एक्सेसिभ मिल्क सिन्ड्रोम हुन्छ र बच्चालाई भोक कम लाग्छ ।

अनि खानापछि फ्रुट डेजर्ट दिँदा पनि बच्चा खानाप्रति आकर्षित हुन्छ । फलफूल खाँदा बच्चाको मेटाबोलिजम राम्रो रहन्छ ।

बच्चालाई फ्याट भएको खानेकुरा दिनुहुँदैन । त्यस्तो खानेकुराले भोक घटाउँछ ।

अनि बच्चाको व्यायाम र शारीरिक गतिविधि बढाउनुस् । टीभी र मोबाइल कम हेर्न दिनुस् । बच्चाको भोक बढाउनका लागि आउटडोर एक्टिभिटी बढाउनुस् ।

बसी बसी खुवाउँदा बोसो बढ्छ । बच्चालाई सही पोषण दिएर राम्रो विकास गराउनुस् ।

तातो वातावरणमा भोक नलाग्ने भएकाले बच्चालाई भान्सामा खाना नखुवाउनुस् । खाना खुवाउने ठाउँमा ताजा हावा आउनुपर्छ । यसले दिमाग शान्त रहन्छ र बच्चाले मन लगाएर खाना खान्छ ।

त्यो तेल जसमा खाना पकाउनु स्वास्थ्यका लागि सबैभन्दा

लाभदायी:

आलसको तेल, कनोल तेल, नरिवलको तेल, एभोकाडोको तेल, मकैको तेल, जैतुनको तेल, पामोलिन तेल….

सूची निकै लामो छ । खाना पकाउनका लागि तेलका धेरै नै विकल्प छन् । तर कुन तेल स्वास्थ्यका लागि सबैभन्दा राम्रो हो ? खाना र स्वास्थ्यका लागि चिन्ता गर्ने व्यक्तिहरुको मनमा धेरैजसो यो प्रश्न उब्जिरहेको हुन्छ । खाना पकाउनका लागि प्रयोग हुने तेल धेरैजसो त्यसको फल, बोट, बिउ वा दानाबाट तयार हुन्छ । यसलाई दबाएर, प्रोसेस गरेर निकालिन्छ ।

Bottles with different kinds of vegetable oil

पोलिअनस्याचुरेटेड फ्याटी एसिडः

तेलको सबैभन्दा ठूलो विशेषता भनेको त्यसमा फ्याटको मात्रा अत्यधिक हुन्छ । यसमा स्याचुरेटेड फ्याट, मोनोस्याचुरेटेड फ्याट र पोलिअनस्याचुरेटेड फ्याटी एसिड समावेश हुन्छ । केही वर्ष अघिसम्म नरिवलको तेललाई स्वास्थ्यको हिसाबले सबैभन्दा राम्रो भनिन्थ्यो । कतिले त यसलाई सुपरफूडसम्म पनि भनिदिए । केही मानिसहरुको दाबी थियो कि यो तेल बोसोको रुपमा शरीरमा जम्मान हुने सम्भावना निकै कम थियो । तर हार्वर्ड युनिर्भिटीको एक अनुसन्धानले नरिवलको तेललाई ‘विशुद्ध विष’ घोषणा गरिदियो ।

स्वास्थ्यका समस्याः

मानिसको शरीरले धेरै बोसो पचाउन सक्दैन, तसर्थ धेरै बोसो हाम्रो शरीरमा जम्मा हुन थाल्छ । मुटुरोग र रक्तचाप जस्ता स्वास्थ्य समस्या पैदा हुन्छ । बेलायतमा सरकारको गाइडलाइनले कुनै पुरुषले दिनभरी तीस ग्राम र महिलाले बीस ग्रामभन्दा बढी तेल खान नहुने बताएको छ । यसको कारण पनि बुझ्नुहोस् । तेलमा जुन फ्याट हुन्छ, त्यो फ्याटी एसिडको कणसँग मिलेर बन्छ । यो फ्याटी एसिड कि त सिंगल बन्डसँग जोडिएको हुन्छ जसलाई स्याचुरेटेड फ्याट भनिन्छ ।

रगतमा कोलेस्ट्रोलको मात्राः

अथवा डबल बोन्डसँग जोडिएको हुन्छ जसलाई अनस्याचुरेटेड फ्याट भनिन्छ, जुन फ्याटी एसिडको सानो श्रृङ्खलामा बाँधिएको हुन्छ, त्यो रगतमा प्रत्यक्ष रुपमा घुल्ने गर्छ । र शरीरको ऊर्जाको आवश्यकतालाई पूरा गर्छ । तर लामो चेन भएको फ्याटी एसिड सिधा कलेजोमा जान्छ । यसरी हाम्रो रगतमा कोलेस्ट्रोलको मात्रा बढ्ने गर्छ । नरिवलको तेलको विषयमा भएको अध्ययनले यसले हाम्रो शरीरमा लो डन्सिटी लिपोप्रोटिन (एलडीएल) को मात्रा बढाउने पत्ता लागेको छ । एलडीएलको प्रत्यक्ष सम्बन्ध हाम्रो मुटुको गतिसँग भएको पाइयो । यद्यपि, नरिवलको तेलबाट हाई डेन्सिटी लिपोप्रोटिन (एचडिएल) पनि पाइन्छ जसले रगतबाट एलडीएललाई खोस्ने गर्छ ।

फ्याटी एसिड र भिटामिनः

भर्जिनियाको जर्ज म्यासन युनिभर्सिटीका प्राध्यापक टेलर वालेस भन्छन्, ‘एचडीएलमा लोरिक एसिड नामको रसायन हुन्छ जसलाई सी१२ फ्याटी एसिड भनिन्छ । यो लामो चेन भएको फ्याटी एसिड हो जुन कलेजोमा जम्मा हुन्छ । यसले स्वास्थ्यमा सस्या पैदा हुन्छ ।’ त्यसकारण जानकारका अनुसार जुन तेलमा स्याचुरेटेड फ्याटको मात्रा कम हुन्छ त्यसले खाना राम्रो हुन्छ । त्यसैले यो कम मात्रामा नै खानुपर्छ । पोलिअनस्याचुरेटेड फ्याट र ओमेगा – थ्री, सिक्स फ्याट भएको खाना राम्रो हुन्छ । यसले रगतमा कोलेस्ट्रोलको स्तर कम हुन्छ । र शरीरले आवश्यक फ्याटी एसिड र भिटामिन पाउने गर्छ ।

मुटुरोगको आशंकाः

पोलिअनस्याचुरेटेड र मोनोस्याचुरेटेड फ्याट भएको फ्याटी एसिड थुप्रै तेलमा पाइन्छ । यसको मात्रा बोट र तेल निकाल्ने प्रक्रियामा निर्भर हुन्छ । एक अनुसन्धानमा ओलिभ ओयलको अत्यधिक प्रयोगले मुटुरोगको आशंकालाई पाँचदेखि सात प्रतिशतसम्म कम गरिदिन्छ । हार्वर्ड युनिर्भिटीको टिएच चेन स्कूल अफ पब्लिक हेल्थको वैज्ञानिक मार्टा गोश फेरेले २४ वर्षसम्म एक लाख व्यक्तिमाथि एक अनुसन्धान गरे । उक्त अनुसन्धानमा जो यस्तो प्रकारको ओलिभ ओयलको प्रयोग बढी गर्छन्, उनीहरुमा मुटुरोगको आशंका १५ प्रतिशतसम्म काम हुने पत्ता लाग्यो ।

ओलिभ ओयलः

जैतूनको तेलको फाइदाको ठूलो कारण त्यमा पाइने मोनोस्याचुरेटेड फ्याटी एसिड हो । यसमा भिटामिन, मिनरल्स, पेलिफेनोल्स र बोटमा पाइने अन्य माइक्रोन्यूट्रियन्ट्स हुन्छन् । मार्टाका अनुसार ओलिभ ओयलको प्रयोग गर्दा हाम्रो खानासँग जोडिएका अन्य हानिकारक फ्याटी एसिडबाट पनि छुटकारा पाइन्छ |जैतूनलाई फोडेर त्यसको गुदीबाट ओलिभ ओइल निकालिन्छ । यसलाई सबैभन्दा स्वस्थवद्र्धक तेल भनिन्छ । यो हाम्रो पेटमा पाइने ब्याक्टेरियाका लागि राम्रो हुन्छ । यसले मुटुरोगलाई कम गर्ने पनि बताइन्छ । जैतुनको तेल खाँदा क्यान्सर र मधुमेहबाट बच्ने पनि दाबी गरिन्छ ।

मेडिटेरेनियन डाइटको महत्वपूर्ण हिस्साः

स्पेनको भ्यालेन्सिया युनिभर्सिटीका प्राध्यापक फ्रान्सिस्को बार्बा भन्छन्, ‘जैतूनको तेलमा पाइने फ्याटी एसिड र अन्य तत्वले हामीलाई असंक्रमित रोगबाट पनि बचाउँछ । किनभने यसमा ती तत्व हुन्छ जुन हाम्रो शरीरलाई आवश्यक पर्छ ।’ भूमध्य सागर वरिपरि बस्ने मानिसहरु ओलिभ ओयलको अत्यधिक प्रयोग गर्छन् । यसलाई मेडिटेरेनियन डाइटको अटूट हिस्सा भनिन्छ । र मेडिटेरेनियन डाइटलाई विश्वको सबैभन्दा स्वस्थ डाइट मानिन्छ । केही वैज्ञानिकले यो डाइड स्वस्थ हुनुको सबैभन्दा ठूलो कारण जैतूनको तेल समावेश भएकै कारण भएको बताइन्छ । तर मार्टाका अनुसार संसारका अन्य इलाकाको तुलनामा भूमध्य सागर वरिपरिको खानपानमा नट्स हुन्छन्, फलफूल र सागसब्जीको मात्रा अत्यधिक हुन्छ । तसर्थ स्वास्थ्यसको हिसाबले मेडिटेरेनियन डाइट राम्रो हुनुको पछाडि जैतूनको तेलमात्रै नभई पूरा खानपिन हो ।

तेल कमै खानु ठिकः

अनुसन्धानकर्ताले अन्य क्षेत्रको तुलनामा भूमध्य सागरीय क्षेत्रको खान्कीले रगतमा ग्लूकोजको स्तर कम हुने पत्ता लागेको छ । केही मानिसहरुले एक्स्ट्रा भर्जिन ओलिभ ओइल लिनु थप फाइदाजनक भएको दाबी गरेका छन् । तर स्वास्थ्य विज्ञका अनुसार यसमा एन्टी अक्सिडेन्ट र भिटामिन ईको मात्रा अत्यधिक भएपनि यो निकै कम तापक्रममा तातो हुने भएकोले यो तेलको थुप्रै पौष्टिक तत्व तातो हुँदा नष्ट हुने गर्छ । यस्तो अवस्थामा काँचो तेल खाँदा मात्रै स्वास्थ्यका लागि फाइदा हुन्छ । यद्यपि, तेल जुनसुकै होस्, कम मात्रामा खानु नै ठिक हो ।

सम्बन्धित समाचार

क्याप्टेन विजय लामाले भने, कोरोनासँगको लडाइँमा आज धेरै राम्रो भएको छ, स्वस्थ बन्दैछु

नेपाल वायुसेवा निगमका वरिष्ठ पाइलट विजय लामाले आफू स्वस्थ बन्दै गइरहेको बताएका छन् । दुई हप्तादेखिको कोरोनासँगको लडाइँमा आज धेरै राम्रो प्रगति भएको र नास्ता पनि लिएको बताएका छन् ।

स्वाव नदिइकनै रिपोर्ट आयो कोरोनाको, स्वास्थ्कर्मी समेत चकित

एक ब्यक्तिको कोरोनाको परीक्षणका लागि स्वाब संकलन नगरिकन रिपोर्ट आएको छ ।

लकडाउनमा कार्बनडाइअस्साइड र विषालु कणको स्तर १५–३० प्रतिशत बढ्यो

कोरोनाकालमा एक सकारात्मक कुरा पुरै विश्वले देखेको छ । यो अवधिमा सडकमा सवारी नचलेको र कारखाना पनि बन्द भएको थियो ।

एक चम्चा बेसार दूधमा हालेर पिउँदा शरीरलाई हुने ८ फाइदा

बेसार हालेको दूध पिउँदा शरीरलाई विभिन्न प्रकारका फाइदाहरु पुग्ने चिकित्सकहरु बताउँछन् । कोरोना भाइरसको महामारीमा यसको सेवनले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता समेत बढाउन मद्दत गर्छ । करक्युमिन एन्टिअक्सिडेन्टले भरपूर बेसार दूधमा हालेर पिउँदा स्वास्थ्यमा विभिन्न लाभ पुग्छ ।

ताजा समाचार

रोज’गारी गु’मेका नेपालीहरूका लागी कता’रबाट आ’यो अहिले सम्म’कै खु’शी’को ख’बर

कतारमा कोभिड–१९ का कारण रोजगारी गुमाएका नेपाली श्रमिक स्वदेश फर्कनु नपर्ने भएको छ ।कतार सरकारले बेरोजगार श्रमिकलाई रोजगारी दिने नीति ल्याएपछि उनीहरूले पुनः रोजगारको मौका पाउने भएका हुन् । कतारस्थित नेपाली दूतावासका अनुसार त्यहाँ श्रमिकको अभाव भएपछि कतारले यस्तो नीति ल्याएको हो ।

दशैंअघि पहिलो त्रैमासिक परीक्षा सक्ने यस्तो छ तयारी

सरकारले वैकल्पिक सिकाइलाईसमेत शैक्षिक सत्रमा गणना गर्ने गरी पाठ्यक्रम समायोजन ढाँचा जारी गरेपछि विद्यालयहरू उत्साहित बनेका छन्।

क्याप्टेन विजय लामाले भने, कोरोनासँगको लडाइँमा आज धेरै राम्रो भएको छ, स्वस्थ बन्दैछु

नेपाल वायुसेवा निगमका वरिष्ठ पाइलट विजय लामाले आफू स्वस्थ बन्दै गइरहेको बताएका छन् । दुई हप्तादेखिको कोरोनासँगको लडाइँमा आज धेरै राम्रो प्रगति भएको र नास्ता पनि लिएको बताएका छन् ।

स्वाव नदिइकनै रिपोर्ट आयो कोरोनाको, स्वास्थ्कर्मी समेत चकित

एक ब्यक्तिको कोरोनाको परीक्षणका लागि स्वाब संकलन नगरिकन रिपोर्ट आएको छ ।
X